Keywords
How to Cite
Abstract
Maqolada XI–XII asr turkiy yozma manbalarining — “Qutadg‘u bilig”, “Devonu lug‘otit turk” va “Hibatul-haqoyiq” asarlarining leksik tizimi lingvomadaniy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotda bu asarlar tili xalqning ma’naviy dunyosi, axloqiy qadriyatlari, diniy-falsafiy qarashlari va ijtimoiy ongining ifodasi sifatida baholanadi. Muallif uch asosiy lingvomadaniy qatlamni — madaniy-maishiy, ma’naviy-axloqiy va diniy-falsafiy qatlamlarni ajratib ko‘rsatadi. Tahlil natijasida “bilim”, “adolat”, “adab”, “el-yurt”, “haq”, “sabr” kabi konseptlar turkiy xalqlarning madaniy identitetini shakllantiruvchi asosiy lingvomadaniy markazlar ekanligi aniqlangan. Shuningdek, maqolada o‘zbek tilining ushbu tarixiy leksika bilan semantik uzviyligi ko‘rsatilib, turkiy madaniyatdagi til va tafakkur barqarorligi ilmiy asosda yoritilgan.
References
1. Mahmud Koshg‘ariy. Devonu lug‘otit turk. — Toshkent: Fan nashriyoti, 1960.
2. Yusuf Xos Hojib. Qutadg‘u bilig. — Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1971.
3. Ahmad Yugnakiy. Hibatul-haqoyiq. — Toshkent: Yozuvchi, 1974.
4. Jo‘rayev, N. (2015). “Qutadg‘u bilig” asarida axloqiy tushunchalarning lingvomadaniy tahlili. O‘zbek tili va adabiyoti jurnali, №6, 45–52.
5. Ergashev, A. (2018). Turkiy tillar leksikasining tarixiy taraqqiyoti va lingvomadaniy tahlili. — Toshkent: Fan va texnologiya.
6. Mamatov, B. (2019). Til va madaniyat: lingvokulturologik yondashuv asoslari. — Toshkent: O‘zbekiston milliy universiteti nashriyoti.
7. Abdurahmonova, M. (2020). O‘zbek tilida qadimiy turkiy qatlamning semantik davomiyligi. — Toshkent: Innovatsiya-Ziyo.
8. To‘xtayev, T. (2017). Turkiy yozma yodgorliklar leksikasi va xalq madaniyati. — Samarqand: SamDU nashriyoti.
9. Qodirova, D. (2021). “Turkiy tillar tarixida ‘adolat’ konseptining shakllanishi va o‘zbek tilidagi izchilligi”. TDPU ilmiy to‘plami, №3, 112–120.
10. Kononov, A. N. (1958). Grammatika sovremennogo uzbekskogo yazyka. — Moskva: AN SSSR.
11. Baskakov, N. A. (1969). Vvedenie v izuchenie tyurkskix yazykov. — Moskva: Nauka.
12. Klyashtorny, S. G., & Sultanov, T. I. (2004). Gosudarstva i narody Evraziyskikh stepey: Drevnost' i srednevekov'e. — Sankt-Peterburg: Peterburgskoe Vostokovedenie.
13. Tekin, T. (2000). A Grammar of Orkhon Turkic. — Bloomington: Indiana University Press.
14. Ceylan, E. (2012). Turkic Cultural Heritage and Linguistic Continuity. — Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
15. Brown, K., & Ogilvie, S. (Eds.). (2009). Concise Encyclopedia of Languages of the World. — Oxford: Elsevier.
16. Bartold, V. V. (1963). Sochineniya. Tom V: Turetskie narody i islom. — Moskva: Nauka.
17. Abdullayeva, Z. (2022). “Turkiy yozma manbalarda axloqiy tushunchalarning lingvokulturologik talqini”. Filologiya masalalari jurnali, №2, 56–63.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.