Keywords
How to Cite
Abstract
Бул макалада кыргыз тилинин заманбап лексикалык системасында автоунаа аталыштарына
байланышкан неологизмдердин калыптаныш, адаптацияланыш жана функционалдык
колдонулуш өзгөчөлүктөрүн комплекстүү илимий-методологиялык негизде кайра
интерпретациялоого багытталат. Неологизмдер тилдин ачык жана динамикалык системасынын
көрсөткүчү катары каралып, алардын пайда болуу механизмдери социалдык-коммуникативдик,
маданий жана технологиялык факторлордун өз ара аракеттенүүсү аркылуу түшүндүрүлөт.
Автоунаа аталыштарынын тилдик айланага кириши номинативдик муктаждык, престиждик
символика жана глобалдык маданий трансфер процесстери менен шартталып, алардын
структуралык жана фонетикалык өздөштүрүлүшү көп баскычтуу трансформациялык модель
катары бааланат. Бул лексемалардын оозеки жана жазма дискурста активдүү колдонулушу тилдик
нормалар менен реалдуу коммуникативдик практика ортосундагы дисбалансты ачыкка чыгарат.
Айрыкча чет тилдик бренддик аталыштардын графикалык, орфографиялык жана морфологиялык
интеграциясы тил системасынын ички регуляция механизмдеринин жетишсиз координациясын
көрсөтүп, стандартташтыруу маселелерин актуалдаштырат. Мындай бирдиктерди
колдонууда пайда болгон кыйынчылыктар терминологиялык бирдиктүүлүктүн жоктугу,
адаптация принциптеринин бирдиктүү моделинин иштелип чыкпагандыгы жана дискурстук
вариативдүүлүктүн жогору деңгээли менен түшүндүрүлөт.
Неологизмдердин активдүү айланууга кириши тилдин эволюциялык табиятын чагылдыруу менен
бирге анын адаптациялык потенциалын кеңейтет, ошол эле учурда лингвистикалык нормалоо
жана кодификация процесстерин жаңы деңгээлге көтөрүүнү талап кылат. Ушул негизде автоунаа
аталыштарына байланышкан неологизмдер тилдин өнүгүү багыттарын аныктаган маанилүү
индикатор катары каралып, алардын илимий-амалдык изилдениши интегративдүү ыкманы талап
кылган стратегиялык багыт катары негизделет.
References
1. 1. Абдулдаев Э. Азыркы кыргыз тили: Фоне
тика, Орфоэпия, Графика жана орфография.
Лексикология жана фразеология. –Бишкек:
Кыргызстан, 1988. -256 б.
2. Анапияева А.А. Кыргыз тилиндеги 1980-
жылдардан кийинки неологизмдер
(басма сөз материалдары боюнча)
илим.канд.окум.дараж.алуу ч.жаз.дисс.
–Каракол, 2013.
3. “АВТОгид” газетасы, №9 (933) 11.03.2015.
4. Будагов Р.А. Введение в науку о языке. –М.,
1958. -81 б.
5. Котелова Н.З. Первый опыт лексикографи
ческого описания русских неологизмов. –Л.,
1978. -84 б.
6. Мамытов Ж.Азыркы кыргыз тилиндеги
неологизмдер. (Лексика-семантикалык
жана грамматикалык жолдор менен жаса
лышы) –Фрунзе: Мектеп, 1966. -63 б.
7. Миськевич, Г.И. К вопросу о принятии нор
мой новых слов (неологизмы: луноход, сты
ковка, приводниться, прилуниться). –М.,
1977. -218 б.
8. Шанский, Н.А. Лексические и фразеологич
ские кальки в русском языке. –М., 1995.
9. Калыбекова, З. С., and М. Р. Шакирова. ”КЫР
ГЫЗСКИЕ ФРАЗЕОЛОГИЗМЫ С НАЗВАНИЯ
МИ СРЕДСТВ И СПОСОБОВ ПЕРЕДВИЖЕНИЯ
И ИХ СООТВЕТСТВИЯ В РУССКОМ ЯЗЫКЕ.
Наука. Образование. Техника”2 (2021).
10. Жалилова, Н. К., and М. Р. Шакирова. ”THE
STUDY OF AGRICULTURAL VOCABULARY IN
GENERAL LINGUISTICS.”Известия ВУЗов
Кыргызстана 1 (2021): 289-292.
11. Калыбекова, З. С., and М. Р. Шакирова. ”КИ
ТАИЗМЫ В СОВРЕМЕННОМ КЫРГЫЗСКОМ
ЯЗЫКЕ.”Известия ВУЗов Кыргызстана 1
(2020): 152-156.
12. Шакирова, М. Р. ”ИССЛЕДОВАНИЯ ПРОФЕС
СИОНАЛЬНОЙ ЛЕКСИКИ КЫРГЫЗСКОГО
ЯЗЫКОЗНАНИЯ.”Вестник Жалал-Абадского государственного университета 1 (2015):
243-246.
13. Шакирова, М. Р., and З. С. Калыбекова.
”ИЛИМ. БИЛИМ. ТЕХНИКА.”ИЛИМ. БИ
ЛИМ. ТЕХНИКА Учредители: Киргизско
Узбекский международный университет
им. Б. Сыдыкова 1: 129-134.
14. Шакирова, М. Р., and З. С. Калыбекова.
”НЕКОТОРЫЕ ПРОБЛЕМЫ ВКЛЮЧЕНИЯ
ТЕРМИНОВ В КЫРГЫЗСКОРУССКИЙ СЛО
ВАРЬ КК ЮДАХИНА. Наука. Образование.
Техника”2 (2021).
15. Omoshev, T., Zhoroeva, A., Abyshov, I.,
Kaparova, G., & Mamyrkulova, D. (2024). Green
technologies of the agroindustrial complex as
the main element of increasing the competitive
innovative development of Central Asia.
16. Строева, М. С., Калиев, А. С., & Жороева, А. М.
(2024). Разработка механизма стабильного
развития организации в современных эко
номических условиях. Креативная экономи
ка, 18(8), 1853-1870.
17. Жороева, А. М. ”О методах управления аг
рарным сектором экономики региона Кыр
гызстан.”Экономика и управление: пробле
мы, решения 1.3 (2019): 18-21.
18. Жороева, А. М. ”Об организации учета в ко
неводстве в соответствии с международны
ми стандартами.”Учет и контроль 1 (2019):
25-28.
19. Жороева, А. М. ”О состоянии и основных
направлениях развития коневодства в Кыр
гызстане.”Учет и контроль 1 (2020): 33-38.
20. Жороева, А. М. ”О проблемах трансформа
ции и капиталовложения в экономику реги
она Кыргызстана.”Экономика и управление:
проблемы, решения 5.1 (2019): 41-45.
21. Суйналиева, Н. К., et al. ”Об опыте внед
рения международных стандартов в хозяй
ствующих субьектах Кыргызстана.”Учет и
контроль 9 (2018): 37-42. 22. Калыбекова, З. С., and М. Р. Шакирова. ”КЫР
ГЫЗСКИЕ ФРАЗЕОЛОГИЗМЫ С НАЗВАНИЯ
МИ СРЕДСТВ И СПОСОБОВ ПЕРЕДВИЖЕНИЯ
И ИХ СООТВЕТСТВИЯ В РУССКОМ ЯЗЫКЕ.
Наука. Образование. Техника”2 (2021).
23. Шакирова, М. Р., and З. С. Калыбекова.
”ИЛИМ. БИЛИМ. ТЕХНИКА.”ИЛИМ. БИ
ЛИМ. ТЕХНИКА Учредители: Киргизско
Узбекский международный университет
им. Б. Сыдыкова 1: 129-134.
24. Калыбекова, З. С., and М. Р. Шакирова. ”КИ
ТАИЗМЫ В СОВРЕМЕННОМ КЫРГЫЗСКОМ
ЯЗЫКЕ.”Известия ВУЗов Кыргызстана 1
(2020): 152-156.
25. Шакирова, М. Р. ”ИССЛЕДОВАНИЯ ПРОФЕС
СИОНАЛЬНОЙ ЛЕКСИКИ КЫРГЫЗСКОГО
ЯЗЫКОЗНАНИЯ.”Вестник Жалал-Абадского
государственного университета 1 (2015):
243-246.
26. Жалилова, Н. К., and М. Р. Шакирова. ”THE
STUDY OF AGRICULTURAL VOCABULARY IN
GENERAL LINGUISTICS.”Известия ВУЗов
Кыргызстана 1 (2021): 289-292.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.